خەۋەر

1. نىترىتنىڭ دىنامىك تەرەققىياتى

سپېكتروفوتومېتىرىيە ئارقىلىق ئېچىتىش جەريانىنى ئۈزلۈكسىز نازارەت قىلىپ، بۇ تەجرىبە نىترىت مىقدارىدا «قوش چوققا ئەگرى سىزىقى» نىڭ ئالاھىدىلىكىنى بايقىدى. دەسلەپكى باسقۇچتا (0-24 سائەت)، نىتراتنى ئازايتىدىغان باكتېرىيەلەر كۆكتاتلاردىكى نىتراتلارنى تېز سۈرئەتتە نىترىتقا ئايلاندۇرۇپ، مىقدارىنى 48 مىللىگرام/كىلوگرامغا كۆتۈردى. ئىككىنچى باسقۇچتا (3-5-كۈنلەر)، سۈت كىسلاتاسى باكتېرىيەسىنىڭ كۆپىيىشى نىترىتنى ئاستا-ئاستا پارچىلاپ، مىقدارىنى بىخەتەر دائىرىگە قايتۇردى. دىققەت قىلىشقا ئەرزىيدىغىنى، مۇھىت تېمپېراتۇرىسىنىڭ ھەر 5 سېلسىيە گرادۇس ئۆرلىشى چوققا شەكىللىنىشىنى 12-18 سائەت تېزلەشتۈردى.

سودا كىمچىلىرى بىلەن سېلىشتۇرۇشلار شۇنى كۆرسەتتىكى، سانائەت ئىشلەپچىقىرىشى، شارائىتنى ئېنىق كونترول قىلىش (%1.5–%2.5 تۇزلۇق، 15–20 سېلسىيە گرادۇس) ئارقىلىق نىترىت چوققىسىنى 32 مىللىگرام/كىلوگرامدىن تۆۋەن چەكلەيدۇ. ئەكسىچە، ئۆيدە ياسالغان كىمچىدە، كۆپىنچە تېمپېراتۇرا كونترول قىلىنمايدۇ، ئۇ دائىم 40 مىللىگرام/كىلوگرامدىن ئېشىپ كېتىدۇ، بۇ ئائىلە تۇرمۇشىدا بىخەتەرلىك خەۋپىنىڭ يۇقىرى ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ.

2. مۇھىم كونترول نۇقتىلىرى

تۇزنىڭ قويۇقلۇقى مىكرو ئورگانىزملارنىڭ تەڭپۇڭلۇقىدا ھەل قىلغۇچ رول ئوينايدۇ. تۇزلۇقلۇق 1% تىن تۆۋەن بولغاندا، كېسەللىك پەيدا قىلغۇچى ۋە نىترات ئازايتقۇچى باكتېرىيەلەر كۆپىيىدۇ، بۇ نىترىت چوققىسىنىڭ بالدۇرراق ۋە يۇقىرى بولۇشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ. بۇ تەجرىبە %2.5 تۇزلۇقلۇقنى ئەڭ ياخشى تەڭپۇڭلۇق دەپ ئېنىقلىدى، بۇ زىيانلىق باكتېرىيەلەرنى ئۈنۈملۈك باستۇرۇش بىلەن بىر ۋاقىتتا سۈت كىسلاتاسى باكتېرىيەسىنىڭ ماددا ئالمىشىشىنى قوللايدۇ.

تېمپېراتۇرىنى تەڭشەش ئوخشاشلا مۇھىم. 20 سېلسىيە گرادۇستا ئېچىتىش ئەڭ مۇقىم مىكرو ئورگانىزم پائالىيىتىنى كۆرسەتتى. 25 سېلسىيە گرادۇستىن يۇقىرى تېمپېراتۇرا ئېچىتىشنى تېزلىتىدۇ، ئەمما مىكرو ئورگانىزم تەڭپۇڭسىزلىقىنىڭ خەۋپىنى ئاشۇرىدۇ، 10 سېلسىيە گرادۇستىن تۆۋەن تېمپېراتۇرا بىخەتەرلىك مۇددىتىنى 20 كۈندىن ئارتۇق ئۇزارتىدۇ. ئۆيدە ئېچىتىش ئۈچۈن، باسقۇچلۇق تېمپېراتۇرا كونترول قىلىش تەۋسىيە قىلىنىدۇ: دەسلەپكى 3 كۈندە 18-22 سېلسىيە گرادۇس، ئاندىن توڭلاتقۇدا ساقلاش كېرەك.

تەركىبلەرنى ئالدىن بىر تەرەپ قىلىش نەتىجىگە زور تەسىر كۆرسىتىدۇ. كەرەپشىنى 30 سېكۇنت ئاقلاپ پىشۇرۇش دەسلەپكى نىترات مىقدارىنى %43 تۆۋەنلىتىدۇ، ئاخىرقى نىترىت چوققىسىنى %27 تۆۋەنلىتىدۇ. ۋىتامىن C غا باي تەركىبلەرنى (مەسىلەن، يېڭى قىزىلمۇچ ياكى لىمون پارچىلىرى) قوشۇش چوققىنى %15-%20 تۆۋەنلىتىدۇ.

3. بىخەتەر ئىستېمال ئىستراتېگىيىلىرى

تەجرىبە سانلىق مەلۇماتلىرىغا ئاساسلانغاندا، ئېچىتىش ۋاقتىنى ئۈچ باسقۇچقا بۆلۈشكە بولىدۇ:

خەتەرلىك مەزگىل (2-كۈندىن 5-كۈنگىچە):نىترىت مىقدارى جۇڭگونىڭ بىخەتەرلىك ئۆلچىمىدىن (20 مىللىگرام/كىلوگرام) 2-3 ھەسسە ئېشىپ كەتكەن. ئىستېمال قىلىشتىن ساقلىنىش كېرەك.

ئۆتكۈنچى مەزگىل (6-كۈندىن 10-كۈنگىچە):سەۋىيىسى ئاستا-ئاستا بىخەتەر دائىرىگە چۈشۈپ بارىدۇ.

بىخەتەرلىك مەزگىلى (10-كۈنىدىن كېيىن):نىترىت 5 مىللىگرام/كىلوگرامدىن تۆۋەن مىقداردا مۇقىملىشىدۇ، شۇڭا ئىستېمال قىلىشقا بىخەتەر دەپ قارىلىدۇ.

ئەلالاشتۇرۇلغان تېخنىكىلارخەتەرلەرنى پەسەيتىشكە بولىدۇ:

گرادىيېنتلىق تۇزلاش ئۇسۇلى (دەسلەپكى تۇزلۇق نىسبىتى %2.5، كېيىن %3 كە ئۆستۈرۈلىدۇ) ۋە %5 كونا تۇزلۇق سۇنى ئوكۇل قىلىش ئارقىلىق خەتەرلىك مەزگىلنى 36 سائەتكىچە قىسقارتقىلى بولىدۇ.

ئوكسىگېننىڭ نىترىت پارچىلىنىشىنى %40 ئاشۇرۇش ئۈچۈن دائىم ئارىلاشتۇرۇپ تۇرۇڭ.

تاسادىپىي يۇقىرى نىترىتقا ئۇچراش ئەھۋالىدا، تۈزىتىش ئۇسۇللىرى ئۈنۈملۈك ئىكەنلىكى ئىسپاتلاندى:

%0.1 لىك ۋىتامىن C پاراشوكىنى 6 سائەت قوشۇش نىترىتنى %60 ئازايتتى.

يېڭى سامساق (ئېغىرلىقى بويىچە %3) بىلەن ئارىلاشتۇرۇش ئوخشاش نەتىجىلەرنى قولغا كەلتۈردى.

بۇ تەتقىقات ئۆيدە ياسالغان ئېچىتىلغان يېمەكلىكلەرنىڭ خەۋپ-خەتىرىنى ئالدىن پەرەز قىلغىلى ۋە كونترول قىلغىلى بولىدىغانلىقىنى جەزملەشتۈردى. نىترىتنىڭ دىنامىكىسىنى چۈشىنىش ۋە ئېنىق كونترول قىلىش ئۇسۇللىرىنى قوللىنىش ئارقىلىق - مەسىلەن، %2.5 تۇزلۇقنى ساقلاش، باسقۇچلۇق تېمپېراتۇرىنى باشقۇرۇش ۋە تەركىبلەرنى ئالدىن بىر تەرەپ قىلىش قاتارلىق - ئىستېمالچىلار ئەنئەنىۋى ئېچىتىلغان يېمەكلىكلەردىن بىخەتەر بەھرىمەن بولالايدۇ. تېمپېراتۇرا، ۋاقىت ۋە باشقا پارامېتىرلارنى نازارەت قىلىش ئۈچۈن «ئېچىتىش خاتىرىسى» نى تۇتۇش، ئاشخانا ئادىتىنى ئىلمىي ئاساستا ئۇچۇرغا ئىگە، خەۋپ-خەتەرنى چۈشىنىدىغان ئادەتلەرگە ئايلاندۇرۇش تەۋسىيە قىلىنىدۇ.